01 - විදුලි ජවය උත්පාදනය, සම්ප්රේෂණය, බෙදා හැරීම සහ භාවිතය
1 / 10
1. පොට ගණන N වන කම්බි දඟරයක්, චුම්බක ස්රාවය වෙනස් වීමේ සීඝ්රතාව (dθ/dt) වන ක්ෂේත්රයකට භාජනය කළ විට විද්යුත් චුම්බක ප්රේරණයට අදාළ මූලධර්ම අනුව එහි දෙකෙළවර අතර ඇතිවන ප්රේරිත විද්යුත්ගාමක බලය E0 = - N (dθ/dt) වේ. පොට 100 ක් සහිත කම්බි දඟරයක් තත්පර 0.1 ක දී චුම්බක ස්රාවය 0.003 Wb සිට 0.004 Wb ලෙස වෙනස්වන චුම්බක ක්ෂේත්රයකට භාජනය කළ විට, එහි ප්රේරණය වන විද්යුත්ගාමක බලයේ විශාලත්වය,
N = 100
Φ₁ = 0.003 Wb
Φ₂ = 0.004 Wb
dt = 0.1 s
dΦ = Φ₂ - Φ₁
dΦ = 0.004 Wb - 0.003 Wb = 0.001 Wb
dΦ / dt = 0.001 Wb / 0.1 s = 0.01 Wb/s
|E₀| = N × (dΦ / dt)
|E₀| = 100 × 0.01 V
|E₀| = 1 V
2 / 10
2. එකලා ප්රත්යාවර්ත වෝල්ටීයතා විදුලි සැපයුමකින් (240 V, 50 Hz) ක්රියාකාරී වන විදුලි අත් විදුම් යන්ත්රයක (Electric hand drill) මෝටරය විනාඩියකට භ්රමණ 6000 ක (6000 rpm) වේගයෙන් ක්රියා කරවිය යුතුව ඇත. මේ සඳහා එක ම ප්රමත වෝල්ටීයතාවකින් (Rated voltage) සහ සමාන ජවයකින් යුතු පහත සඳහන් විදුලි මෝටර අතුරෙන් සුදුසු මෝටරය කුමක් ද?
ඉහළ භ්රමණ වේගය: Hz සැපයුමක් යටතේ ක්රියා කරන අනෙකුත් සියලුම ප්රේරණ මෝටරවල (Induction motors) උපරිම සෛද්ධාන්තික වේගය 3000 rpm ට සීමා වේ. එබැවින් 6000 rpm වැනි ඉහළ වේගයක් ලබා ගැනීමට සාර්ව මෝටරයක් භාවිතා කළ යුතුම වේ.
ඉහළ ආරම්භක ව්යාවර්තය (High Starting Torque): විදුම් යන්ත්ර වැනි භාරයක් සහිතව ආරම්භ වන උපකරණ සඳහා අවශ්ය වන ඉහළ ආරම්භක බලය/ව්යාවර්තය සාර්ව මෝටරය මගින් ලබා දෙයි.
සැහැල්ලු බව: අත් විදුම් යන්ත්ර වැනි අතේ ගෙන යා හැකි උපකරණ සඳහා අවශ්ය වන කුඩා ප්රමාණය සහ සැහැල්ලු බව මෙහි විශේෂත්වයකි.
3 / 10
3. එකලා ප්රේරණ මෝටරයකට විදුලිය සැපයූ විට එහි ස්වයං ආරම්භයක් (self-start) ඇති කළ හැකි ක්රමය වනුයේ,
4 / 10
4. සම මුහුර්ත (synchronous) මෝටර් භාවිත වනුයේ,
5 / 10
5. තෙකලා ප්රේරණ මෝටරයක් පණ ගැන්වීම සඳහා තරු සහ දැල් (star-delta) ආරම්භකයක් භාවිත කරනු ලැබේ. මෙම මෝටරය 400 V 50 Hz තෙකලා විදුලි සැපයුමකට සම්බන්ධ කර ඇත්නම් මෝටරය තරු සහ දැල් ආකාරයට සම්බන්ධ වන එක් එක් අවස්ථාවෙහි දී එහි දගරවල ඇතිවන කලා වෝල්ටීයතා අගයන් අනුපිළිවෙළින්,
6 / 10
6. ශ්රේණිගත එතුම් (series-wound) මෝටරයක, ආමේචර් ධාරාව (I) අනුව වේගය (N) සහ ව්යාවර්තය (T) වෙනස්වන අන්දම නිවැරදිව දැක්වෙන වක්ර අඩංගු ප්රස්තාරය කුමක් ද?
7 / 10
7. ලංකාවේ භාවිත කරන එකලා විදුලි සැපයුම් වෝලටීයතාව සහ එහි සංඛ්යාතය අනුපිළිවෙළින්,
8 / 10
8. සරල ධාරා ශ්රේණි එතුම් මෝටරයක (dc series wound motor) ආමේචර ධාරාවට (la) එදිරිව භ්රමණ වේගයේ (N) හැසිරීම නිවැරදිව නිරූපණය කොට ඇත්තේ පහත කුමන ප්රස්තාර සටහන මගින්ද?
9 / 10
9. පහත සඳහන් ශක්ති ප්රභව අතුරෙන් විදුලිය ජනනය කිරීම සඳහා පුනර්ජනනීය (renewable) ශක්ති ප්රභවයක් ලෙස සැලකිය හැකි වන්නේ කුමක්ද?
පුනර්ජනනීය ශක්ති ප්රභව (Renewable Energy Sources) යනු භාවිත කිරීමේදී ස්වභාවිකව කෙටි කලකින් නැවත උපදවා ගත හැකි, ක්ෂය වී නොයන සහ පරිසර හිතකාමී ශක්ති ප්රභවයන් ය. ජෛව ස්කන්ධ (Biomass) ලෙස ශාක, සත්ව අපද්රව්ය සහ දිරායන කාබනික ද්රව්යවලින් ලබාගන්නා බැවින් මෙය අඛණ්ඩව නැවත උත්පාදනය කරගත හැකි පුනර්ජනනීය ප්රභවයකි.
යුරේනියම් (න්යෂ්ටික ශක්තිය), ඩීසල්, ගල් අඟුරු සහ ස්වාභාවික වායු යන සියල්ලම භාවිතයෙන් ක්ෂය වී යන, නැවත කෙටි කලකින් උත්පාදනය නොවන පුනර්ජනනීය නොවන (Non-renewable) ප්රභවයන් වේ.
10 / 10
10. විදුලි මෝටරයක විදුලි ශක්තිය යාන්ත්රික ශක්තිය බවට පරිවර්තනය කිරීම හා සම්බන්ධ නියමයක් වනුයේ,
සරල සන්නායකයක් තුළින් ධාරාවක් ගලා යන විට, ඒ වටා ඇති වන චුම්බක බල රේඛාවල (චුම්බක ක්ෂේත්රයේ) දිශාව සෙවීමට භාවිත කරයි.
චුම්බක ක්ෂේත්රයක් තුළ ඇති ධාරාව ගලා යන සන්නායකයක් මත ක්රියා කරන බලයේ (චලිත වන) දිශාව සෙවීමට භාවිත කරයි. (උදා: විදුලි මෝටර)
චුම්බක ක්ෂේත්රයක් හරහා සන්නායකයක් චලනය කිරීමේදී, එම සන්නායකය තුළ ප්රේරණය වන විද්යුත් ගාමක බලයේ (හෝ ප්රේරිත ධාරාවේ) දිශාව සෙවීමට භාවිත කරයි. (උදා: විදුලි ජනක/Generator)
සන්නායකයක් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති චුම්බක මාලාව (ක්ෂේත්රය) වෙනස් වන විට, සන්නායකය තුළ ප්රේරණය වන විද්යුත් ගාමක බලයේ (වෝල්ටීයතාවයේ) අගය/ප්රමාණය සෙවීමට භාවිත කරයි.
විද්යුත් චුම්බක ප්රේරණයේදී ඇති වන ප්රේරිත ධාරාවේ දිශාව (එය ඇති වීමට හේතු වූ චුම්බක ක්ෂේත්ර වෙනස් වීමට විරුද්ධ වන දිශාව) සෙවීමට භාවිත කරයි.
Your score is
The average score is 0%